Witaminy w diecie gadów
Gady utrzymywane w niewoli powinny dostawać jak najbardziej zróżnicowane, wysokiej jakości pokarmy. To jednak nie jest zadaniem łatwym. Warto pamiętać, że najbardziej narażone na niedobory witamin są gady roślinożerne i owadożerne. Ma to związek ze stosowanymi w ich żywieniu pokarmami. I tak większość warzyw dostępnych w sklepach zawiera niewiele składników mineralnych, witamin i ma niekorzystny stosunek wapnia do fosforu, co czyni je mało wartościowym pokarmem dla roślinożerców. Owadożercom z kolei trudno zapewnić różnorodne menu, bazując na ograniczonej puli owadów karmowych dostępnych w sklepach. Nieco lepiej wygląda sytuacja węży i dużych waranów, które zjadają całe kręgowce. U tej grupy gadów niedobory witamin występują rzadziej. To jednak nie zmienia faktu, że witaminy w diecie gadów należy umiejętnie suplementować.
Dlaczego witamina D3 jest tak ważna dla gadów?
Witamina D3 jest najważniejszą witaminą w żywieniu gadów. Jej niedobór powoduje zahamowanie wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego do krwi. Konsekwencją tego jest zaburzenie właściwych proporcji między wapniem a fosforem. W takiej sytuacji organizm dąży do wyrównania tego stosunku, odzyskując wapń zmagazynowany przede wszystkim w kościach. W efekcie tego zjawiska rozwija się jednostka chorobowa nazywana wtórną nadczynnością przytarczyc. Prowadzi ona do rozwoju krzywic. W warunkach naturalnych witamina D3 jest syntetyzowana przez działanie promieniowania ultrafioletowego ze słońca.
Witamina D3 wspomaga wchłanianie wapnia pochodzącego z pożywienia w przewodzie pokarmowym. Witamina ta występuje również w wątrobie i nerkach kręgowców. Dlatego zwierzęta zjadające całe kręgowce – np.: węże, warany czy krokodyle – rzadko cierpią na niedobory tej witaminy i u nich zazwyczaj się jej nie suplementuje.
Utrzymywanie gadów bez dostępu do promieniowania UVB prowadzi do niedoborów tej witaminy. Dowiedz się, jak i kiedy suplementować witaminę D3.
Jaką funkcję u gadów pełni witamina A?
Witamina A to grupa organicznych związków zwanych retinoidami – najważniejszym z nich jest retinol. Retinol jest odpowiedzialny za wzrok. Związek ten wpływa także na wzrost i rozwój kości. Jest on odpowiedzialny w organizmie za właściwe funkcjonowanie tkanki nabłonkowej: skóry, rogówki, przewodu pokarmowego i układu oddechowego. Zawarty jest głównie w wątrobie kręgowców i tranie. Jednak jego prekursorami, czyli prewitaminą, są karotenoidy pochodzące z materii roślinnej, z czego najbardziej istotny jest beta-karoten. Zwierzęta wszystko- i roślinożerne mają zdolność do przekształcania karotenoidów w retinol. Poza tym karotenoidy są świetnymi przeciwutleniaczami i dobrze wpływają na wybarwienie, zwłaszcza barw pomarańczowych i czerwonych. Są ważną częścią zbilansowanej diety. Wątpliwe jest by mięsożerne gady, takie jak węże i warany, mogły przekształcać karotenoidy w witaminę A, jednak aby mieć co do tego pewność, potrzebne są dalsze badania.
Za co u gadów odpowiada witamina K?
Witamina K odgrywa ważną rolę w metabolizmie kości oraz naczyń krwionośnych, w procesach wzrostu i apoptozy komórek, zapobieganiu zwapnienia naczyń i kalcyfikacji tkanek miękkich. W metabolizmie kości jest odpowiedzialna za wychwycenie wapnia z krwi i wbudowanie go w tkankę kostną. Niedobór witaminy K jest stosunkowo rzadki i opisywano go głównie u krokodyli. Witamina K to zbiorcza nazwa, obejmująca grupę pochodnych związków występujących w postaci witaminy K1 (filochinonu), syntezowanej przez rośliny, oraz witaminy K2 (menachinonu), syntezowanej przez bakterie. Witamina K2 występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego oraz produktach fermentacji soi. Trzecia forma to witamina K3, czyli menadion – syntetyczny analog witaminy K, który w organizmach kręgowców może być prekursorem witaminy K2. Witamina K2 jest wytwarzana przez bakterie w przewodzie pokarmowym. Długotrwałe podawanie antybiotyków może jednak znacząco ograniczyć liczbę bakterii probiotycznych, powodując niewystarczającą produkcję witaminy K2. Jej niedobór objawia się zwykle samoistnym krwotokiem, podobnym do krwawienia z dziąseł.
Czy należy suplementować witaminy u gadów?
Zdecydowanie tak, należy jednak robić to z głową i używać do tego bezpiecznych preparatów od zaufanych producentów zgodnie z zapotrzebowaniem danego zwierzęcia. Dlatego Tropical stworzył dwa uzupełniające się preparaty: Tropical Vigorept Mineral jako źródło wapnia bez witamin oraz Tropical Vigorept Multivit będący źródłem witamin, w tym: D3, K, prebiotyków, aminokwasów i karotenoidów z glonów.
Czy można przedawkować witaminy w diecie gadów?
Oczywiście, że tak. Dlatego, suplementując witaminy w diecie gadów, należy uważać, by nie przesadzić. Należy pamiętać, że przedawkowanie witamin może być równie niebezpieczne jak ich niedobory. Dlatego witamina D3 jest zawarta w preparacie Vigorept Multivit. Preparat ten zawiera łyżeczkę z instrukcją wyliczenia bezpiecznej dawki. Vigorept Mineral nie zawiera witaminy D3, aby można podawać wapń do każdego karmienia bez ryzyka przedawkowania tej witaminy.
Literatura
- Konkol D., Cholewińska P., Błędy żywieniowe i wynikające z nich choroby metaboliczne gadów, Życie Weterynaryjne 93(8), 2018.
- Stahl Scott J., Feeding carnivorous and omnivorous reptiles, DVM, DABVP (Avian) Proceedings, Association of Reptilian and Amphibian Veterinarians, 2000.
- McWilliams D.A., Nutrition research on calcium homeostasis. I. Lizards (with recommendations), Int. Zoo Yb. 39, 2005, s. 69–77.
- Kolb S., Nutritional Secondary Hyperparathyroidism in reptiles, Veterinary Nursing in Action (oct/nov), 2017.
- Mancinelli E., Overview of common nutritional disorders of captive reptiles, Vet Times – The website for the veterinary profession, September 21, 2015, https://www.vettimes.co.uk.
- Pough F.H., Recommendations for the Care of Amphibians and Reptiles in Academic Institutions, National Academy Press, 33(4), Washington 1991.
- Laing C.J., Fraser D.R., The vitamin D system in iguanian lizards, Comparative Biochemistry and Physiology, Part B 00 373–379, 1999.
- Xie S., Low Ji Z., Vitamin A Balance in Reptiles, Conference: Singapore Veterinary Association/Asian Society of Zoo and Wildlife Medicine/Unusual and Exotic Pet Veterinarians/Association of Avian Veterinarians – Australasian Committee Joint Conference, 2013.
- Gekon orzęsiony (Correlophus ciliatus) – mały smok z Nowej Kaledonii - 17 września 2024
- Gady i płazy dla początkujących - 1 grudnia 2023
- Egzotyczne zwierzęta terrariowe – co musisz wiedzieć przed ich kupnem? - 16 listopada 2023
Gady jak wszystkie zwierzęta potrzebują dla prawidłowego rozwoju odpowiednich witamin.