Rośliny jadalne dla żółwi lądowych i wodno-lądowych
Żółwie, zarówno lądowe, jak i wodno-lądowe, mają specyficzne potrzeby żywieniowe, które w większym lub mniejszym stopniu opierają się na odpowiednio dobranych roślinach. Właściwa dieta nie tylko wpływa na ich prawidłowy wzrost i twardość pancerza, ale także na ogólną odporność i długość życia. Roślinożerne gatunki lądowe, takie jak Testudo hermanni czy Testudo graeca, preferują głównie dzikie zioła i rośliny o wysokiej zawartości błonnika, natomiast żółwie wodno-lądowe, np. Clemmys guttata, oprócz pokarmu zwierzęcego chętnie sięgają po rośliny wodne i liściaste. W tym artykule podpowiem, jakie rośliny są jadalne dla żółwi, a których należy unikać, aby zapewnić pupilowi zdrową i zbilansowaną dietę.
Dlaczego dobór odpowiednich roślin dla żółwi jest ważny?
Skomponowanie zdrowej diety w oparciu o rośliny wymaga znajomości zarówno wymagań pokarmowych konkretnego gatunku żółwia, jak i właściwości samej rośliny. Poszczególne gatunki żółwi różnią się predyspozycjami żywieniowymi, możliwościami trawiennymi oraz mają inne zapotrzebowanie na makroskładniki i mikroelementy. Niektóre gatunki są roślinożerne, inne wszystkożerne, a część jest głównie mięsożerna i zjada rośliny okazjonalnie. Dlatego do każdego gatunku należy podejść indywidualnie.
- Żółwie żyjące na trawiastych równinach mają układ pokarmowy przystosowany do trawienia dużej ilości traw – pokarmu bogatego w błonnik i ubogiego w białko oraz cukry.
- Żółwie żyjące w bardziej bogatych siedliskach, np. w basenie Morza Śródziemnego, mają dostęp do bogatszej diety, często zawierającej duże ilości ziół i kwiatów. Owoce, jeśli są dostępne, to tylko sezonowo.
- Żółwie z rejonów tropikalnych korzystają z większego bogactwa roślin oraz owoców przez cały rok, a ich układ pokarmowy jest przystosowany do trawienia diety bogatszej w cukry i białko.
Rośliny różnią się składem – jedne zawierają więcej białka, inne cukrów. Nadmiar zarówno jednych, jak i drugich u niektórych gatunków żółwi może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Dodatkowo część roślin zawiera substancje szkodliwe, które całkowicie wykluczają je z diety tych zwierząt. Dlatego tak istotne jest, by oceniać nie tylko to, czy dana roślina jest bezpieczna dla żółwia, ale również brać pod uwagę jej skład. Dopiero na tej podstawie należy tworzyć menu dla konkretnego gatunku żółwia.
Jak bilansować roślinną dietę żółwia w trzech krokach?
Przygotowałam dla Ciebie dwie listy roślin jadalnych dla żółwi (znajdziesz je poniżej). Pierwsza z nich obejmuje rośliny jadalne, które mogą być podawane codziennie, stanowiąc podstawę diety żółwi roślinożernych. Druga lista obejmuje rośliny jadalne, które powinny być podawane rzadziej i w mniejszych ilościach, ponieważ zawierają składniki, które w nadmiarze nie są dla żółwi korzystne. Wykorzystując obie listy roślin i poniższe wskazówki, możesz stworzyć różnorodną i dobrze zbilansowaną dietę.
Krok pierwszy – wybór roślin
Wybierz rośliny odpowiednie dla Twojego żółwia, kierując się poniższymi informacjami:
- Żółw grecki, żółw mauretański, żółw obrzeżony, żółw stepowy i żółw gwiaździsty to żółwie roślinożerne. Podstawą ich diety są świeże i suszone rośliny zielne, kwiaty i liście (75-90% diety). Natomiast świeże trawy i siano powinny stanowić mniejszą część (ok. 10-25%). Unikaj warzyw i owoców oraz ogranicz podawanie roślin o dużej zawartości białka. Niektóre warzywa liściowe można podawać w sezonie zimowym, jeśli z jakiegoś powodu żółw nie przechodzi spoczynku zimowego.
- Żółw lamparci i żółw pustynny to żółwie roślinożerne. Podstawą ich diety są świeże trawy i siano (ok. 70-80%). Pozostałą część diety stanowią świeże i suszone rośliny zielne, kwiaty i liście. Podobnie jak wyżej, tutaj również należy unikać warzyw i owoców oraz ograniczać rośliny o dużej zawartości białka.
- Żabuti czarny, żabuti leśny i gatunki z rodzaju Kinixys to żółwie wszystkożerne. W ich diecie rośliny stanowią ok. 60-80%. Podstawą są rośliny zielne, liście i kwiaty. Jako dodatek można podawać też owoce i warzywa (2-3 razy w tygodniu).
- Żółwie z rodzaju Terrapene są wszystkożerne, a rośliny stanowią ok. 40-50% ich diety. Podstawą części roślinnej są rośliny zielne, liście i kwiaty. Jako dodatek można podawać owoce, warzywa i grzyby (2-3 razy w tygodniu).
- Żółw cętkowany i inne żółwie wodno-lądowe to żółwie wszystkożerne, a rośliny stanowią do ok. 50% ich diety. Jednak w diecie młodych osobników zwykle nie ma roślin lub stanowią one marginalny dodatek. Z wiekiem udział roślin w diecie rośnie i u osobników kilkuletnich dochodzi do ok. 50%. Podstawą części roślinnej są rośliny wodne, uzupełniane o rośliny zielne. Natomiast jako dodatek można podawać warzywa liściowe, owoce i grzyby (2-3 razy w tygodniu).
Krok drugi – dostępność roślin
Zorientuj się, do jakich gatunków roślin zalecanych dla twojego żółwia masz realny dostęp. Wiele z nich to rośliny ozdobne, wszędobylskie chwasty, rośliny łąkowe i leśne. Warto aktywnie szukać roślin w terenie. Ogromnym plusem roślin jest to, że gdy już raz znajdziesz dany gatunek, to prawdopodobnie będzie on rósł w tym miejscu przez wiele kolejnych lat. Z czasem nauczysz się też, jakie rośliny sezonowe są dostępne o danej porze roku. W ten sposób powstanie w Twojej głowie mapa, dzięki której będziesz wiedział, gdzie i kiedy pozyskać konkretne gatunki roślin.
Zachęcam też do uprawy jadalnych roślin dla żółwia na jego wybiegu i w ogrodzie poza jego zasięgiem (jako zapas). Jeżeli nie masz dostępu do ogrodu, wykorzystaj balkon lub parapet. Wiele roślin poradzi sobie również w domowych warunkach. W ten sposób zapewnisz żółwiowi bardzo bogatą dietę.
Krok trzeci – łączenie roślin
Komponuj dietę, uwzględniając kluczowe składniki roślin. Rośliny z pierwszej listy możesz podawać żółwiowi prawie codziennie. Ważne jest, aby zawsze podawać kilka, a nawet kilkanaście różnych gatunków roślin. Im jest ich więcej, tym lepiej. W miarę możliwości co jakiś czas wprowadź zmianę, dodając jakąś roślinę lub wymieniając kilka. W ten sposób zapewnisz żółwiowi urozmaiconą dietę i zminimalizujesz ryzyko, że jakiś składnik mu zaszkodzi. Pamiętaj, każda roślina podawana w nadmiarze (jako jedyny główny składnik) może odbić się na zdrowiu. Klucz do zbilansowanej diety to różnorodność.
Rośliny z drugiej listy są również cenne, mimo że nie powinieneś podawać ich często. Stanowią świetne urozmaicenie diety – codziennie coś innego, w małej ilości. Zwróć uwagę na informacje o ich składzie i unikaj dublowania podanych składników. Nie podawaj więc dzień po dniu roślin bogatych w białko, szczawiany, fosforany itp. W ten sposób unikniesz nadmiernej podaży tych składników. Ta zasada dotyczy też sukulentów, które mimo iż są zwykle bezpieczne dla żółwi, to zawierają duże ilości wody, co może prowadzić do biegunek. Reasumując, jednego dnia możesz podać 2-3 rośliny z drugiej listy, pod warunkiem że razem będą stanowiły małą część posiłku i nie będą dublować szkodliwych substancji. Warto na koniec jeszcze dodać, że przy podaży szczawianów i fosforanów w diecie należy zwiększyć podaż węglanu wapnia, posypując rośliny większą ilością suplementu), np. Tropical Vigorept Mineral.
Na koniec zadbaj o proporcje. Jeśli dany gatunek żółwia wymaga w swojej diecie np. 70% traw i 30% roślin zielnych, to niezależnie od ilości gatunków roślin, podawaj je w tych właśnie proporcjach ilościowych. Tak samo należy postępować w przypadku żółwi wszystkożernych lub mięsożernych.
Gdzie szukać roślin i jak planować ich zbiór?
Rośliny możesz zbierać raz w tygodniu, np. podczas weekendowego spaceru po pobliskich łąkach, parkach i lasach. Zwróć uwagę na czystość danego miejsca i odległość od najbliższej drogi. Za bezpieczną uznaje się odległość ok. 50 m od słabo uczęszczanych dróg i 100-150 m od dróg szybkiego ruchu. Rośliny podawane żółwiom nie powinny być pryskane pestycydami. Szczególnie narażone na opryski są rośliny rosnące tuż przy polach. Jeżeli nie znasz harmonogramu oprysków, poszukaj roślin w oddaleniu od pól, na nieużytkach, w lasach, w pasach zieleni pomiędzy polami, na polanach lub na łąkach.
Ponieważ wiele gatunków roślin występuje sezonowo, warto odwiedzać te same miejsca przynajmniej raz w miesiącu, aby sprawdzić, czy nie pojawiły się nowe gatunki roślin. Szczególnie dużo zmian zachodzi w marcu, kwietniu i maju. W lasach jest wówczas dużo roślin w runie leśnym, których nie spotkamy później w ciągu roku. Na łąkach również zachodzą zmiany i każdy miesiąc wygląda inaczej. W późniejszym okresie, od czerwca do jesieni, zmiany w dostępnej roślinności również występują, jednak już mniej dynamicznie.
Jeśli masz własny ogród, stwórz w nim kącik dla dzikich roślin zielnych, powszechnie uznawanych za chwasty. W ten sposób przynajmniej część roślin będziesz mieć pod ręką. Niektóre rośliny jadalne dla żółwi to rośliny dekoracyjne, które możesz posadzić w ogrodzie. Będą cieszyć oko i jednocześnie uzupełniać dietę żółwia. W tym przypadku również ważne jest usytuowanie tych roślin, aby nie zostały przypadkowo opryskane pestycydami przez sąsiada lub aby nie rosły tuż przy ruchliwej drodze. Na balkonie i parapecie również można urządzić stanowisko dla takich roślin.
Ile roślin dla żółwia?
Ilość zbieranych roślin zależy od tego, ile ich potrzebujesz na jeden dzień karmienia. Rośliny z pierwszej listy zbieraj w dużej ilości pozwalającej karmić żółwia przez cały tydzień, natomiast te z drugiej listy w ilości wystarczającej tylko jako dodatek na jeden dzień. Podczas zbierania roślin zawsze kieruj się poniższymi zasadami, aby nie niszczyć populacji roślin i pozwolić im na regenerację:
- zabieraj tylko część roślin – zbieraj maks. ¼ roślin rosnących w jednym miejscu lub liści i kwiatów z jednej rośliny,
- nie wyrywaj roślin z korzeniami – ucinaj łodygi lub liście i pozwól roślinie na regenerację,
- nie niszcz roślin, których nie zbierasz – są cenne dla owadów, ptaków i innych zwierząt.
Jeśli zbierasz kępy traw lub roślin do posadzenia w terrarium lub podania w takiej formie żółwiowi, wykop tylko jedną roślinę w danej populacji i zasyp lub wyrównaj dołek po wykopanej roślinie. Stosując powyższe zasady, zadbasz o to, by rośliny były dostępne przez wiele sezonów. Bardzo ważne jest, aby nie pozyskiwać ich nadmiernie, gdyż z czasem po prostu znikną z danego terenu.
Jak przechowywać rośliny dla żółwia?
Zebrane rośliny przepłucz pod bieżącą wodą i pozostaw do lekkiego obeschnięcia. Rośliny możesz podzielić na dwie grupy. Jedną włóż do wody (jak kwiaty w wazonie). W ten sposób pozostaną świeże przez kilka dni. Natomiast drugą część włóż do woreczka i umieść w lodówce. W chłodnym miejscu pozostaną świeże przez dłuższy czas. Niektóre gatunki roślin w takich warunkach pozostają świeże nawet do 2 tygodni. Przed podaniem roślin żółwiowi należy je wyciągnąć z lodówki i pozostawić na jakiś czas, aby ogrzały się do temperatury pokojowej. Nadmiar roślin możesz przeznaczyć do suszenia. W ten sposób nic się nie zmarnuje, a ty zyskasz dodatkowy susz roślinny do podawania np. jesienią. Suszone rośliny przechowuj w szczelnym pojemniku lub worku foliowym, w suchym i ciemnym miejscu.
Sezonowość w żywieniu żółwi
Niektóre gatunki żółwi pochodzą z terenów, gdzie występują sezonowe susze i wyraźne zmiany w dostępności pokarmu. Gatunki te przeważnie też zimują (więcej o zimowaniu przeczytasz we wpisie Zimowanie żółwi lądowych i wodno-lądowych), a sezonowe zmiany pokarmu to jeden z sygnałów dla organizmu, przygotowujący żółwia do tego procesu. Dlatego w warunkach hodowlanych powinieneś wprowadzić sezonowe zmiany w diecie – zwłaszcza jeśli chcesz przygotować żółwia do zimowania. Nawet jeśli z jakiegoś powodu żółw nie będzie przechodził spoczynku zimowego, to w sezonie zimowym dostęp do świeżych roślin dziko rosnących lub ozdobnych jest znacznie ograniczony.
- Wiosna to czas bujnej i świeżej zieleni, w którym jest najwięcej kwiatów, młodych pąków i liści. Rośliny mają dużo wody i są mocno zróżnicowane.
- Latem zaczynają się upały i susze. Część roślin przekwita i zamiera. Inne stają się bardziej łykowate lub usychają.
- Jesienią mogą pojawiać się niewielkie ilości młodych roślin, dla większości jednak sezon wegetacyjny się kończy. Lokalnie występują równie owoce drzew i krzewów.
W diecie żółwi roślinożernych, podobnie jak w naturze, powinny znaleźć się rośliny suszone. Należy je wprowadzać stopniowo, aby przyzwyczaić żółwie do zmian. Większość osobników, mając do wyboru świeże i suszone rośliny, wybierze te świeże, i to jest zupełnie naturalne. Żółwie zjadają suchą roślinność, gdy w środowisku brakuje tej świeżej. Należy zadbać o to, by z czasem tych suszonych było coraz więcej. Na początku można pozostawiać w misce niezjedzone rośliny i pozwolić im wyschnąć, jeśli warunki na to pozwalają (jeżeli są w stanie wyschnąć w ciągu kilku godzin i nie spleśnieją). Świeże rośliny dokładasz dopiero wtedy, gdy żółw zje te suche. Z czasem należy dosypywać suszu, aby przestawić żółwia na suchą roślinność przed zimowaniem. Susz można przygotować samemu, regularnie susząc zbierane rośliny i przechowując je w suchym miejscu. Można również zaopatrzyć się w suszone zioła np. Tropifit Babka lancetowata, Tropifit Mniszek lekarski lub mieszanki ziół i siana.
Rośliny jadalne dla żółwi
Ta lista obejmuje rośliny, które możesz podawać swojemu żółwiowi codziennie.
- akant długolistny (Acanthus longifolius) – przed podaniem należy oberwać kolce
- aptenia sercolistna (Aptenia cordifolia)
- aster (rodzaj Aster)
- babka lancetowata (Plantago lanceolata) i zwyczajna (P. major)
- bambus (rodzaj Fargesia) – niesmaczny dla żółwi, ale jadalny
- bniec biały (Silene latifolia) i czerwony(S. dioica)
- brodawnik zwyczajny (Leontodon hispidus)
- brzoza (rodzaj Betula) – można podawać liście
- budleja (rodzaj Buddleja) – można podawać kwiaty
- cykoria liściowa (rodzaj Cichorium) – warzywo liściowe
- cykoria podróżnik (Cichorium intybus) – można podawać liście i kwiaty
- cynia (rodzaj Zinnia) – można podawać kwiaty
- czyściec leśny (Stachys sylvatica)
- diaskia (rodzaj Diascia)
- dichondra, trawa nerkowa, chwast nerkowy (Dichondra repens)
- dziewanna pospolita (Verbascum nigrum)
- dzwonek dalmatyński (Campanula portenschlagiana), jednostronny (C. rapunculoides), okrągłolistny (C. rotundifolia) i inne gatunki z rodzaju – można podawać kwiaty
- endywia kędzierzawa (Cichorium endivia var. crispa) – warzywo liściowe
- fiołek ogrodowy, bratek (Viola x wittrocckiana), fiołek polny (Viola arvensis), trójbarwny (V. tricolor) i wonny (V. odorata)
- floks, płomyk (rodzaj Phlox)
- forsycja (rodzaj Forsythia) – można podawać kwiaty
- gajowiec żółty (Lamiastrum galeobdolon)
- głowienka wielokwiatowa (Prunella grandiflora)
- goryczel jastrzębcowaty (Picris hieracioides)
- gerbera (rodzaj Gerbera) – można podawać kwiaty
- hebe (rodzaj Hebe)
- hibiskusy: ketmia syryjska (Hybiscus syriacus) i ketmia róża chińska (H. sinensis) – można podawać kwiaty i liście
- jasnota biała (Lamium album)
- jasnota purpurowa (Lamium purpureum) – nie pomyl z jasnotą różową (Lamium amplexicaule), która jest trująca
- jastrun właściwy (Leucanthemum vulgare)
- jeżówka (rodzaj Echinacea)
- jeżyna (rodzaj Fruticosus) – można podawać liście
- kabomba (Cabomba) – roślina wodna (gatunek inwazyjny, zakaz uprawy)
- kalibrachoa (rodzaj Calibrachoa) – można podawać kwiaty w małych ilościach
- klarkia (rodzaj Clarkia)
- kocanka włoska (Helichrysum italicum)
- koleus (rodzaj Coleus)
- kosmos (rodzaj Cosmos) – można podawać kwiaty
- kozibród łąkowy (Tragopogon pratensis)
- krwawnik pospolity (Achillea millefolium)
- lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia)
- lebiodka majeranek (Origanum majorana), lebiodka pospolita, oregano (O. vulgare)
- lilak pospolity (Syringa vulgaris) – można podawać kwiaty I liście
- liliowce (rodzaj Hemerocallis) – można podawać kwiaty
- łoczyga pospolita (Lapsana communis)
- macierzanka tymianek (Thymus vulgaris)
- malina właściwa (Rubus idaeus) – można podawać liście
- malwa różowa (Alcea rosea)
- melisa lekarska (Melissa officinalis)
- miesiącznica roczna (Lunaria annua)
- mięta (rodzaj Mentha)
- mikołajek (rodzaj Eryngium) – przed podaniem należy usunąć kolce, roślina ta jest pod ochroną, zbiór możliwy tylko z upraw
- miodunka plamista (Pulmonaria officinalis)
- mlecz zwyczajny (Sonchus oleraceus)
- mniszek lekarski (Taraxacus officinalis) – można podawać kwiaty i młode liście, stare liście są bogate w szczawiany
- moczarka kanadyjska (Elodea canadensis) – roślina wodna, gatunek inwazyjny, zakaz uprawy
- modrzyk górski (Cicerbita alpina) – można podawać tylko rośliny z upraw, gdyż jest pod ochroną
- morwa biała (Morus alba) i czarna (M. nigra) – można podawać liście
- morwa papierowa (Broussonetya papifera) – można podawać liście
- nachyłek (rodzaj Coreopsis)
- nagietek (rodzaj Calenduleae)
- nasturcja większa (Tropaeolum majus)
- nemezja (rodzaj Nemesia)
- niezapominajka (rodzaj Myosotis)
- oset (rodzaje Carduus i Cirsium) – przed podaniem należy odciąć kolczaste krawędzie liści, można podawać liście i kwiaty
- ostrogowiec, kozłek czerwony (Centranthus ruber)
- paproć wodna (rodzaj Salvinia) – roślina wodna
- parietaria lekarska, pomurnik lekarski (Parietaria officinalis)
- pelargonie (rodzaj Pelargonium) – można podawać kwiaty
- petunia i surfinia (rodzaj Petunia i hybrydy) – można podawać kwiaty
- pępawa zielona (Crepis capillaris)
- pięciornik gęsi (Potentilla anserina)
- pigwowiec japoński (Chaenomeles japonica) – można podawać kwiaty
- podagrycznik pospolity (Aegopodium podagraria)
- podbiał pospolity (Tussilago farfara)
- pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) – można podawać młode liście
- porzeczka (rodzaj Ribes) – można podawać liście
- posłonek rozesłany (Helianthemum nummularium)
- prosienicznik jednogłówkowy (Hypochoeris uniflora)
- prosienicznik szorstki (Hypochaeris radicata)
- przewłoka warzywna, pietruszka aleksandryjska (Smyrnium olusatrum)
- przypołudnik (rodzaj Mesembryanthemum)
- przytulia czepna (Galium aparine)
- przywrotnik pospolity (Alchemilla vulgaris)
- pysznogłówka (rodzaj Monarda)
- roszponka (Valerianella miller) – warzywo liściaste
- rozmaryn lekarski (Salvia rosmarinus)
- róża (rodzaj Rosa) – można podawać kwiaty
- rumianek (rodzaj Matricaria)
- rzęsa wodna (Lemna minor) – roślina wodna
- skalnica (rodzaj Saxifraga)
- sparceta siewna, esparceta siewna (Onobrychis viciifolia)
- stokrotka pospolita (Bellis perennis)
- szałwia lekarska, omszona (Salvia officinalis)
- ślaz dziki (Malva silvestrys), piżmowy (M. moschata), maurytański (M. mauritanica) i zaniedbany (M. neglecta)
- ślazówka (rodzaj Lavatera)
- tawuła (rodzaj Astilbe)
- tawuła (rodzaj Spiraea)
- traganek szerokolistny (Astragalus glycyphyllos)
- trawy (najlepiej rodzaj życica Lolium) i wiechinowate (Poaceae) – należy unikać nasion, gdyż zawierają dużo fosforu i węglowodanów
- truskawka i poziomka (Fragaria × ananassa) – można podawać liście
- trzykrotka (rodzaj Chlorophytum)
- wgłębka wodna (Riccia fluitans) – roślina wodna
- wiciokrzew (Lonicera periclymenum) – można podawać kwiaty
- wiesiołek dwuletni, nocna świeca (Oenothera biennis) – można podawać w okresie kwitnienia
- wierzba (rodzaj Salix) – można podawać liście
- winogrona (Vitis vinifera) – można podawać liście
- wiosnówka pospolita (Erophila verna)
- wyżlin większy, lwia paszcza (Antirrhinum majus) – można podawać liście i kwiaty, nie pomyl z trującą lnicą purpurową (Linaria purpurea)
- zaślaz, klonik pokojowy (Abutilon) – można podawać kwiaty
- zielistka (rodzaj Chlorophytum)
- żółtlica drobnokwiatowa (Galinsoga parviflora)
Rośliny urozmaicające dietę żółwi
Rośliny z tej listy stosuje rzadziej i w mniejszych ilościach. Pamiętaj by nie dublować roślin o podobnym składzie w jednej porcji pokarmu.
- aloes zwyczajny (Aloe vera) – sukulent, zawiera dużo wody
- begonia (Begonia semperflorens)
- bignonia (rodzaj Bignonia) – można podawać kwiaty
- bodziszek kosmaty (Geranium molle) – niesmaczny dla żółwi, za duża ilość ogranicza wchłanianie żelaza
- burak ćwikłowy (Beta vulgaris) – można podawać liście (botwinę) w małej ilości, zawierają szczawiany
- chaber bławatek (Centaurea cyanus), driakiewnik (C. scabiosa) i ciemny (C. nigra ) – mają działanie moczopędne
- cukinia, kabaczek i dynia (Cucurbita) – można podawać kwiaty i owoce
- cymbalaria bluszczykowata (Cymbalaria muralis)
- czosnaczek pospolity (Alliaria petiolata) – zawiera dużo fosforanów i glugozynolany
- czosnek niedźwiedzi (Allium ursinum), można podawać tylko rośliny z uprawy, gdyż jest pod częściową ochroną
- dalia (rodzaj Dahlia) – można podawać kwiaty i liście
- dąbrówka kosmata (Ajuga genevensis) i dąbrówka rozłogowa (A. reptans)
- delosperma (rodzaj Delosperma) – sukulent, zawiera dużo wody i szczawianów
- eszeweria gwieździsta (Echeveria agavoides) – sukulent, zawiera dużo wody
- fuksja (rodzaj Fuchsia) – można podawać kwiaty
- funkia (rodzaj Hosta) – zawiera saponiny, podawać małe ilości
- gasteria (rodzaj Gasteria) – sukulent, zawiera dużo wody
- gazania lśniąca (Gazania splendens) – można podawać kwiaty
- gorczyca dzika (Sinapis arvensis) – zawiera glukozynolany
- goździk (rodzaj Dianthus) – zawiera saponiny, można podawać małe ilości
- grubosz jajowaty (Crassula ovata) – sukulent, zawiera dużo wody
- grudnik (rodzaj Schlumbergera) – sukulent, zawiera dużo wody
- gwiazdnica pospolita (Stellaria media) – zawiera saponiny, podawać małe ilości
- haworsja (rodzaj Haworthia) – sukulent, zawiera dużo wody
- iglica pospolita (Erodium cicutarium)
- jastrzębiec leśny (Hieracium murorum) – można podawać dojrzałe liście, gdy dieta jest bogata w błonnik i uboga w białko
- jukka (rodzaj Yucca) – można podawać kwiaty
- kielisznik zaroślowy, powój biały (Calystegia sepium)
- klon polny (Acer campestre) – zawiera dużą ilość cukrów, można podawać liście
- koniczyna biała, rozesłana (Trifolium repens), łąkowa (T. pratense), różnoogonkowa (T. campestre) – zawierają dużo białka
- lagerstremia indyjska (Lagerstroemia indica purpurea)
- lampranthus – sukulent, zawiera dużo wody i szczawianów
- lucerna (rodzaj Medicago), lucerna nerkowata (Medicago lupulia) – zawiera dużo białka
- maczek kalifornijski, pozłotka kalifornijska (Eschscholzia californica) – zawiera glikozydy i alkaloidy, podawać bardzo małe ilości
- marchew (rodzaj Daucus) – można podawać liście
- nasturcja (rodzaj Tropaeolum) – zawiera szczawiany
- niecierpek (rodzaj Impatiens) – zawierają szczawiany, można podawać kwiaty
- opuncja (rodzaj Opuntia) – sukulent, zawiera dużo wody, należy usunąć kolce przed podaniem
- owoce: maliny, jeżyny, poziomki, truskawki, borówki, kiwi, mango, papaja, jabłko, gruszka, brzoskwinia, melon – podawać z umiarem gatunkom, które mogą jeść owoce
- pięciornik pospolity, rozłogowy (Potentilla reptans)
- pięciornik żółty (Potentilla fruticosa) – jest niesmaczny dla żółwi i gorzki, można podawać małe ilości
- powój polny (Convolvulus arvensis)
- przetacznik ożankowy (Veronica chamaedrys) i perski (V. persica)
- rojnik (rodzaj Sempervivum) – sukulent, zawiera dużo wody
- rozchodnik biały (Sedum album), okazały (S. spectabile), ościsty (S. reflexum, S. rupestre), łopatkowaty (S. spathulifolium) i kaukaski (S. spurium) – sukulenty, zawierają dużo wody
- rukola, rokietta siewna (Eruca vesicaria) – warzywo liściaste
- rzeżucha łąkowa (Cardamine pratensis)
- rzodkiewka zwyczajna (Raphanus sativus) – można podawać liście
- siekiernica (rodzaj Hedysarum)
- soleirolia rozesłana, chłopięca główka (Helxine soleirolii)
- stulisz lekarski (Sisymbrium officinale)
- tasznik pospolity (Capsella bursa-pastorisa) – zawiera duże ilości białka, fosforanów i saponiny
- wawrzyn (Laurus nobilis) – można podawać liście
- werbena, witułka (rodzaj Verbena) – można podawać bardzo małe ilości i tylko kwiaty
- wiąz (rodzaj Ulmus) – można podawać młode liście
- wrotycz zwyczajny (Tanacetum vulgare) – zawiera tujon, można podawać bardzo małe ilości
- wyka zwyczajna (Vicia sepium), ptasia (V. cracca) i siewna (V. sativa) – unikać nasion, rośliny zawierają dużą ilość białka
- żagwin, obrecja (Aubrieta adans) – zawiera szczawiany i fosforany
- żurawki (rodzaj Heuchera) – zawierają dużo garbników
Opracowano na podstawie własnych doświadczeń oraz literatury.
Literatura
- Bühring U. 2010. Wszystko o ziołach., tłum. Garbarczyk H., Zaniewska A. (Wydawnictwo Świat Książki, 2010).
- Encyklopedia internetowa: https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BB%C3%B3%C5%82w_stepowy.
- https://www.terrarium.com.pl/zywienie-zolwi-ladowych-z-basenu-morza-srodziemnego/.
- https://www.turtles.pl/rosliny-jadalne-dla-zolwi-naturalny-pokarm-dla-zolwi/.
- https://www.zolw.info/hodowla/zywienie/rosliny-polne-dla-zolwi.
- http://www.zwierzyniec.wroclaw.pl/txt/dieta-zolwi-ladowych.
- Schuiten B.I. 2008. Zwierzęta w terrarium, tłum. Borycka-Zakrzewska J. (Wydawnictwo REA, 2011), 107-120.
- Ullrich W. 2001. Płazy i gady w terrarium, tłum. Karwat M. (Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2005), 104-109.
- Rośliny jadalne dla żółwi lądowych i wodno-lądowych - 28 kwietnia 2026
- Żółw stepowy (Testudo horsfieldii) – mieszkaniec azjatyckich stepów - 2 marca 2026
- Żabuti leśny (Chelonoidis denticulatus) – piękny żółw z Ameryki Południowej - 20 listopada 2025
