Pająki dla początkujących – wprowadzenie do opieki
Pająki od dawna wzbudzają skrajne emocje – jednych przerażają, innych fascynują i zachęcają do uważnej obserwacji. Coraz więcej osób decyduje się na ich trzymanie w domu, doceniając zarówno ich wyjątkowość, jak i stosunkowo niewielkie wymagania wielu gatunków i łatwość opieki. Zanim jednak zdecydujesz się na zakup pierwszego pająka, dowiedz się, jakie pająki są odpowiednie dla początkujących i jak przygotować dla nich terrarium.
Czy pająk to dobry wybór na początek?
Pająki mogą być świetnym wyborem dla osób szukających nietypowego zwierzęcia domowego, które nie wymaga dużego nakładu pracy i nie potrzebuje kontaktu z opiekunem. To zwierzęta raczej do obserwacji niż do wyciągania na ręce. Pająki nie zajmują zbyt dużo miejsca, a wiele z nich jest niezwykle kolorowych i ciekawych w obserwacji.
Jednocześnie trzeba pamiętać, że pająki to zwierzęta, które mają konkretne potrzeby związane z wilgotnością, temperaturą, bezpieczeństwem i środowiskiem. Nawet te łatwe w opiece gatunki wymagają od opiekuna przygotowania merytorycznego.
Choć pająki są drapieżnikami i kojarzą się z silnymi i odpornymi bezkręgowcami, to w rzeczywistości wiele z nich jest niezwykle delikatnych. Bez podstawowej wiedzy o opiece nad nimi łatwo o popełnienie błędu i nieświadome zaszkodzenie podopiecznemu.
Wybór gatunku pająka ma znaczenie
Jako grupa pająki są niezwykle zróżnicowane nie tylko pod względem wyglądu i wielkości. Reprezentują wiele skrajnie różniących się od siebie strategii łowieckich, behawioralnych i rozrodczych. Do tego dochodzą niezwykłe przystosowania do życia w różnych środowiskach. Mimo iż w handlu dostępność gatunków jest znacznie ograniczona, to wybór wciąż jest spory. Dlatego osoby, które dopiero zaczęły interesować się pająkami, mogą poczuć się zagubione.
Zanim przejdę do omawiania potrzeb pająków, warto najpierw poznać kluczowe cechy i różnice poszczególnych grup. Pająki dostępne w hodowlach możemy podzielić na dwie główne grupy:
- ptasznikowce (Mygalomorphae), do których zaliczamy m.in. ptaszniki, trap doory i inne prymitywne pająki,
- pająki właściwe (Araneomorphae), do których zaliczamy m.in.: skakuny, prządki, pogońcowate, poskoczowate i wiele innych grup pająków.
Ptasznikowce (Mygalomorphae)
Mygalomorphae to pająki o większych rozmiarach. Należą do nich największe pająki świata – ptaszniki z rodzaju Theraphosa. Żyją średnio od kilku do ponad 20 lat w zależności od gatunku i płci. Samce żyją znacznie krócej niż samice. Za długim życiem idzie również długi wzrost. Samice ptaszników potrafią rosnąć 4-6 lat do osiągnięcia dojrzałości płciowej. Tryb życia tych pająków ogranicza się najczęściej do polowania z zasadzki. Czatują na ofiarę u wejścia do własnej kryjówki lub przemieszczają się w okolicy kryjówki w poszukiwaniu zdobyczy.
Pająki te mają słaby wzrok i posługują się głównie zmysłem dotyku, odbierając drgania podłoża i powietrza za pomocą wyczulonych włosków. Nie budują typowych sieci łownych. Natomiast niektóre gatunki rozprowadzają linie sygnalizacyjne dookoła wejścia do kryjówki lub pokrywają jej okolicę gęstą, hamakowatą pajęczyną, która również pełni funkcję sygnalizacyjną. Zdobycz nie przykleja się i nie zaplątuje w ich jedwab, lecz wskazuje pająkowi, gdzie znajduje się zdobycz i jak jest duża. W ten sposób pająk może zaatakować ją z dużą precyzją.
Najpopularniejsze pająki hodowlane z tej grupy to ptaszniki i tzw. trap doory, które tworzą swoje kryjówki w ciekawy sposób. Budują one pionowy tunel w ziemi, a u jego wejścia konstruują klapkę z pajęczyny i często też elementów maskujących znalezionych w otoczeniu. Klapka jest stale zamknięta, a pająk otwiera ją tylko w momencie ataku na zdobycz, po czym natychmiast chowa się z powrotem. Określenie trap door nie dotyczy jakiejś konkretnej rodziny pająków, lecz reprezentuje różne pająki o tym sposobie budowy kryjówki, należące do wielu rodzin. Mimo iż sposób ich polowania jest niezwykle intrygujący, to same pająki są rzadko widoczne. Nie jest więc to odpowiedni wybór dla osób, które chcą często obserwować swojego podopiecznego. Lepszym wyborem będą ptaszniki, które są bardziej aktywne poza kryjówką. Najczęściej na początek poleca się gatunki naziemne i odradza nadrzewne, z uwagi na ich szybkość i skoczność.
Pająki właściwe (Araneomorphae)
Araneomorphae są o wiele bardziej zróżnicowane pod wieloma względami. Żyją krócej, zwykle do 1-1,5 roku, a te dłużej żyjące – do ok. 2-5 lat. Osiągają mniejsze rozmiary i stosują różnorodne strategie zdobywania pokarmu i rozmnażania. Najpopularniejsze w hodowli spośród tej grupy są skakuny. Mają one znakomity wzrok, są aktywne, widzą opiekuna i reagują na to, co się dookoła nich dzieje. A przy tym wiele z nich ma piękne ubarwienie.
Drugą ciekawą grupą pająków są prządki (rodzaj Nephila) należące do rodziny krzyżakowatych, które budują spiralne sieci łowne. Samice prządek osiągają duże rozmiary i są zwykle wypuszczane na konstrukcje z gałęzi poza terrarium, aby tam mogły utkać sobie sieć, gdyż terrarium staje się niewystarczające i musiałoby mieć spore rozmiary.
Grup pająków właściwych dostępnych w handlu jest więcej. Warto rozejrzeć się za dostępnymi gatunkami. Niestety gatunki z tej grupy są rzadziej spotykane. W wyborze odpowiedniego gatunku należy brać pod uwagę również jego szybkość, temperament i siłę jadu. Nie zaczynaj od gatunków szybkich i nerwowych, jeśli nie masz jeszcze doświadczenia. Im spokojniejszy i mniej wymagający gatunek wybierzesz na start, tym większa szansa, że unikniesz błędów.
Ile pająków można trzymać w terrarium?
Większość gatunków pająków to drapieżnicy i kanibale. Najczęściej w jednym terrarium trzyma się jednego pająka. Tylko niektóre gatunki spośród dostępnych w hodowlach mogą żyć w grupach, jednak tylko wtedy, gdy zostaną spełnione określone warunki. Hodowla grupowa jest trudniejsza i polecana dla osób, które mają już doświadczenie w opiece nad pająkami i potrafią przewidzieć zachowanie pająków w różnych sytuacjach. Hodowla grupowa niesie ze sobą ryzyko konfliktów oraz wzajemnych ataków. Na zachowanie pająków ma wpływ wiele czynników i w okresie np. zwiększonego stresu może dojść do strat.
Jakie terrarium dla pająka wybrać?
Wielkość i typ terrarium powinny być dopasowane do gatunku oraz etapu życia pająka. W opisach poszczególnych gatunków zawsze podaje się minimalną wielkość terrarium dla dorosłego osobnika. Są to zwykle terraria o wielkości ok. 20 x 20 x 30 cm, lecz niektóre gatunki wymagają większych terrariów lub nawet wolnej przestrzeni (np. duże gatunki sieciowe z rodzaju Nephila). Młode osobniki często trzyma się w mniejszych pojemnikach hodowlanych dostosowanych do ich wielkości – najczęściej w plastikowych pojemnikach laboratoryjnych, pojemnikach na żywność lub akrylowych miniterrariach.
W zależności od trybu życia danego gatunku potrzebne jest terrarium poziome lub pionowe. Dla gatunków naziemnych, które kopią płytkie nory lub poruszają się głównie po podłożu, terrarium poziome będzie najlepszym wyborem, gdyż zapewni im odpowiednią powierzchnię do życia. U gatunków nadrzewnych i podziemnych lepiej sprawdzą się terraria pionowe.
Wentylacja w terrarium dla pająka
Terrarium powinno być dobrze wentylowane. Nie zawsze jednak stosuje się wentylację grawitacyjną, w której część otworów wentylacyjnych jest na górze, a część na dole zbiornika. Taka wentylacja zapewnia najlepszą wymianę powietrza wewnątrz zbiornika, ale powoduje również szybsze przesuszanie podłoża. Jest to szczególnie niebezpieczne dla młodych pająków, bardziej wrażliwych na spadki wilgotności. Dlatego w małych pojemnikach z młodymi pająkami najczęściej wystarcza tylko wentylacja górna. Wielu hodowców stosuje również taką wentylację u dorosłych pająków. Wymiana powietrza w takim zbiorniku nadal zachodzi i dla większości pająków jest wystarczająca. Największym zagrożeniem przy takiej wentylacji jest większe ryzyko pojawiania się pleśni lub przelanie zbiornika i utworzenie bagnistego podłoża.
Jakie podłoże do terrarium dla pająka
Podłoże w terrarium pełni więcej funkcji, niż mogłoby się wydawać. Nie tylko wpływa na estetykę zbiornika, ale przede wszystkim pomaga utrzymać odpowiednią wilgotność i daje pająkowi możliwość kopania lub stabilnego poruszania się.
Najczęściej stosuje się podłoże ze zmielonego włókna kokosowego, np. Tropical Bioterra, gdyż rzadko pleśnieje. Ponadto dobrze trzyma wilgoć i zmienia odcień w zależności od wysycenia wodą, dzięki czemu na pierwszy rzut oka widać, czy potrzebne jest nawilżanie. Oprócz włókna kokosowego stosuje się również: torf odkwaszony, bioaktywne podłoże terrarystyczne, piasek, a także ich mieszanki. Do podłoża można dodawać tez żwir, glinę, wermikulit i inne dodatki, które urozmaicą strukturę podłoża, pomogą utrzymać wilgotność, a także dostosują jego wygląd do planowanego wystroju.
Należy unikać podłoży z dodatkami nawozowymi dla roślin. Podłoże nie powinno też zawierać ostrych elementów (np. odłamków skalnych, chipsu kokosowego), które mogłyby poranić odwłok pająka, np. podczas upadku lub w trakcie linienia. Pamiętaj, że podłoże musi być dobrane do potrzeb gatunku.
- Dla wilgociolubnych pająków konieczne jest podłoże, które wchłania wodę i utrzymuje długo wilgoć.
- Gatunki sucholubne dobrze czują się na różnych typach podłoży, pod warunkiem że nie są one zbyt wilgotne.
- Gatunkom pająków kopiących należy zapewnić stabilne podłoże, nieosypujące się zbyt łatwo w trakcie kopania. O ile podłoża dla gatunków wilgociolubnych łatwiej zachowują swoją strukturę, o tyle sam piasek nie jest dla nich odpowiedni. Dlatego należy przygotować mieszankę, która będzie utrzymywała strukturę.
Grubość podłoża dobierz do trybu życia danego gatunku. Dla pająków nadrzewnych podłoże nie jest aż tak ważne i odpowiada głównie za utrzymanie wilgotności. Jego warstwa w terrarium nie musi być zbyt gruba. Gatunki naziemne powinny mieć taką grubość podłoża, która umożliwi im wykopanie płytkiego schronienia. Najgrubszej warstwy potrzebują gatunki podziemne, które żyją w głębszych norach.
Kryjówka – nie dla każdego gatunku jest konieczna
Kryjówka to ważna część wystroju terrarium. Można śmiało powiedzieć, że niemal wszystkie gatunki w większym lub mniejszym stopniu korzystają z kryjówek, lecz nie zawsze w ten sam sposób. Część gatunków spędza w jednej i tej samej kryjówce niemal całe swoje życie, prowadząc osiadły tryb życia. Inne są aktywnymi łowcami, gatunkami sieciowymi lub czatującymi na zdobycz w widocznym miejscu, jednak i one ukrywają się, gdy zajdzie taka potrzeba; najczęściej, gdy zostaną zaniepokojone lub udają się na spoczynek. Jedynie nieliczne gatunki, które wykazują niezwykły mimetyzm, a ich strategią na unikanie zagrożeń jest znieruchomienie, rzadko korzystają z kryjówek.
Zdecydowana większość gatunków hodowlanych wymaga zapewnienia odpowiedniego miejsca do schronienia. Brak kryjówki może powodować stres, a zestresowany pająk częściej reaguje nerwowo i może gorzej funkcjonować.
Jak przygotować kryjówkę dla pająka?
Wiele pająków wykorzystuje naturalne załamania terenu, dziury, szczeliny i pęknięcia, aby schronić się przed drapieżnikami i niekorzystnymi warunkami, lecz nie zawsze kopią kryjówkę same (jest to zależne od gatunku). Konieczne jest zrobienie dla nich kryjówki dostosowanej do preferencji gatunku i wielkości pająka. Mogą to być: zagłębienie w ziemi, leżące lub stojące kawałki kory, ułożone gałęzie, tuba korkowa, skorupa kokosa, suche liście użyte jako ściółka na powierzchni podłoża, odpowiednio dobrana skała, ułożony stos kamieni, rośliny osłaniające róg terrarium, kępa mchu lub inne elementy wystroju.
Gatunki podziemne i chętnie kopiące własne kryjówki zwykle same wykopują sobie schronienie. Czasem jednak potrzebują zachęty w postaci niewielkiego zagłębienia. Mają wtedy punkt zaczepienia, w którym rozpoczynają kopanie.
Gatunki nadrzewne w naturze bardzo często zamieszkują szczeliny pod korą drzew, dziuple, nierówności w korze oraz przestrzenie pomiędzy epifitami. Dla takich gatunków konieczne jest urządzenie terrarium tak, aby stworzyć podobną przestrzeń, czyli np. ułożone pionowo kawałki kory, gałęzi i korka. Pająk wykorzysta te elementy jako podstawę do zbudowania własnego schronienia lub wykorzysta szczeliny pomiędzy nimi. Niektóre gatunki budują swoje schronienie za pomocą dużej ilości pajęczyny, inne używają jej tylko do powleczenia powierzchni kryjówki cienką warstwą.
Pozostałe elementy wystroju terrarium
Wystrój terrarium można wzbogacić m.in. o dodatkowe powierzchnie do chodzenia dla pająka, elementy dekoracji i rośliny. Część z nich może pełnić funkcję kryjówki dla pająka. Możesz używać przeróżnych materiałów, pod warunkiem że nie mają one kolców i ostrych krawędzi, o które pająk mógłby uszkodzić delikatny odwłok. Należą do nich:
- gałęzie, korzenie i kora drzew – powinny być pozyskane z martwego drewna, które nie ma już soków i żywicy (najlepiej unikać drzew iglastych),
- korek i elementy drewniane dostępne w sprzedaży dla zwierząt,
- kamienie, skałki i żwir,
- plastikowe, akrylowe lub betonowe dekoracje przeznaczone dla zwierząt – ważne, aby nie miały w składzie szkodliwych substancji,
- sztuczne liany i rośliny przeznaczone dla zwierząt – ważne, aby nie miały w składzie szkodliwych substancji,
- suszony mech torfowiec,
- żywy mech – pozyskiwany z ogrodu lub sklepu (wiele gatunków mchów jest w Polsce pod ochroną) zwiększa wilgotność w terrarium, a po jego wysychaniu widać, kiedy potrzebne jest zraszanie,
- rośliny – zwiększają wilgotność w terrarium i tworzą wiele mniejszych nisz w terrarium.
Terrarium bioaktywne dla pająka
Podczas urządzania terrarium warto inspirować się środowiskiem naturalnym, w którym dany gatunek występuje, oraz jego trybem życia. W ten sposób zapewnisz większy komfort pająkowi i stworzysz warunki, w których będziesz mógł obserwować wiele ciekawych zachowań.
Terrarium z pająkiem może mieć również dekoracyjny aspekt i wiele osób dąży do utworzenia w nim swoistego wycinka natury. Są to tzw. terraria bioaktywne, które raz przygotowane, przez wiele miesięcy lub lat cieszą swoim wyglądem. Takie terraria bardzo często nie wymagają również sprzątania, gdyż wszelkie szczątki organiczne ulegają w nich naturalnemu rozkładowi. Aby było to możliwe, konieczne jest odpowiednie przygotowanie podłoża i zasiedlenie go owadami sprzątającymi (skoczogonkami), które zjadają odchody i szczątki organiczne oraz bakteriami przyspieszającymi rozkład materii organicznej – Tropical Bacto-Active Terra i Tropical Nitri-Active Terra.
Wszystkie wymienione organizmy wspomagają naturalne procesy rozkładu materii organicznej tworząc podłoże bioaktywne, co pozwala na dłuższe zachowanie czystości w terrarium. Dodatkowo, rozłożona przez nie materia stanowi doskonały nawóz dla roślin w terrarium. Dla lepszej żywotności i rozwoju skoczogonków warto dodać do podłoża węgiel aktywny Tropical Coco Carb Terra, który tworzy lepsze warunki dla ich rozwoju, m.in. poprzez filtrację i zatrzymywanie szkodliwych substancji. Podłoże bioaktywne pomaga zachować w terrarium odpowiednią higienę, a także ogranicza rozwój pleśni i saprofagicznych roztoczy.
Jaka temperatura jest odpowiednia dla pająków?
Większość gatunków doskonale funkcjonuje w temperaturze pokojowej, czyli ok. 22-26°C, zwłaszcza tych, które są polecane dla osób początkujących. Niższe temperatury mogą znacznie spowolnić wzrost pająków, dlatego jeżeli temperatura w pomieszczeniu spada poniżej 20°C, zaleca się dogrzewać pająki. Dogrzewanie zazwyczaj wykonuje się w ciągu dnia, zwłaszcza jeśli wybierzemy opcję ze światłem. Wynika to też z faktu, że w naturze to dni są cieplejsze, a noce chłodniejsze. Jeżeli w nocy temperatura nie spada poniżej określonego minimum dla gatunku, nie jest konieczne dogrzewanie. Jednak, jeśli tak się dzieje, to warto dogrzewać pająki również w nocy. Aby uniknąć konieczności ręcznego włączania i wyłączania ogrzewania, zamontuj programator czasowy, który wpina się do gniazdka i ustawia godziny, w których będzie przesyłał prąd do podpiętych do niego urządzeń. Mając wiele terrariów z pająkami, można np. ogrzać całą półkę lub regał, na którym stoją terraria, np. za pomocą rozłożonego kabla grzewczego na pionowych powierzchniach mebli. Jest kilka sposobów dogrzewania terrarium pająka:
Mata grzewcza
Mata grzewcza jest najłatwiejsza do zastosowania, ponieważ wystarczy ją podpiąć do prądu i umieścić na ściance terrarium. W przypadku pająków unika się dogrzewania od spodu, ponieważ przy zbyt wysokiej temperaturze wiele gatunków ucieka właśnie pod ziemię. Ułożenie tam maty całkowicie zaburzy ich sposób funkcjonowania. Mata pod terrarium powoduje dodatkowo silne parowanie wody z podłoża i szybkie przesuszanie podłoża. Mata powinna zajmować tylko część powierzchni ściany terrarium (ok. 1/3) i należy montować ją zawsze na zewnątrz terrarium. Za matą można przykleić dodatkowo kawałek styropianu, piankę lub ekran zagrzejnikowy, które będą odbijać ciepło w kierunku terrarium. Najlepszym wyborem spośród dostępnych rozwiązań są maty z termostatem, dzięki którym możemy sterować temperaturą i dobierać ją do potrzeb. Termostat to również zabezpieczenie przed nadmiernym rozgrzaniem maty w przypadku awarii.
Kabel grzewczy
Jest podobnym rozwiązaniem do maty grzewczej, lecz wymaga rozłożenia i przyklejenia na stałej powierzchni w określony sposób. Jest więc trudniejszy do przekładania. Plusem jego zastosowania jest natomiast to, że za jego pomocą można stworzyć różne strefy temperaturowe. Tam, gdzie ułożysz go gęściej, będzie wyższa temperatura, a tam, gdzie ułożysz go rzadziej – będzie niższa. Kable grzewcze są dostępne bez termostatu, lecz dla bezpieczeństwa warto dokupić termostat zewnętrzny. Zdarza się, że podczas awarii kabla grzewczego nagrzewa się on do ponad 100°C i np. topi podłożony pod niego styropian. Warto zadbać więc o bezpieczeństwo.
Oświetlenie grzewcze
Też jest dobrym rozwiązaniem, lecz wymaga oprawki, w której je umieścisz. Może być ono montowane wewnątrz terrarium, lecz tylko wtedy, gdy zbiornik jest na tyle wysoki, że będzie zachowany bezpieczny dystans od pająka. W przypadku małych terrariów może sprawdzić się dogrzewanie żarówką z zewnątrz. Można użyć w tym celu lampki biurkowej z wkręconą żarówką grzewczą o określonej mocy.
Promiennik ceramiczny
Montuje się w podobny sposób jak oświetlenie. Nie wytwarza on światła, tylko ciepło.
Wilgotność w terrarium z pająkiem
Gatunki tropikalne są przystosowane do wilgotności i wrażliwe na jej spadki. Gatunki pustynne z kolei doskonale radzą sobie w warunkach suchszych i nie powinny mieć zbyt wilgotno.
Prawidłową wilgotność w terrarium utrzymuje się poprzez nawilżanie części podłoża oraz stworzenie miejsca, w którym woda będzie dłużej się utrzymywać, np. poprze położenie kawałków kory lub gałęzi, które ograniczą wyparowywanie wody z gleby. Nie zawsze precyzyjne kontrolowanie wilgotności jest łatwe, zwłaszcza w małych terrariach. Najlepszym rozwiązaniem jest stworzenie w terrarium różnych stref wilgotnościowych, dzięki czemu pająk będzie mógł wybrać, które miejsce najbardziej mu odpowiada. Można to rozwiązać poprzez regularne zraszanie zawsze tej samej części terrarium, np. tego fragmentu z leżącymi fragmentami kory.
Częstotliwość zraszania dostosuj do efektu, jaki chcesz uzyskać, oraz tempa wyparowywania wody. Zwykle wystarczy zrosić terrarium z pająkiem raz na tydzień. Nie przesadzaj ze zraszaniem. Woda gromadząca się na dnie może doprowadzić do gnicia podłoża i pojawienia się pleśni. Lepiej zraszać częściej, lecz mniejszą ilością wody.
Zbytnie przesuszenie też nie jest odpowiednie. Gatunki pustynne również powinny mieć wilgotniejszy fragment terrarium, jednak nie musi być on tak obficie zraszany jak u tych tropikalnych. Gatunki pustynne, wybierając miejsce schronienia, kierują się wilgotnością gleby, preferując koryta okresowych rzek, zagłębienia terenu, miejsca zacienione, u podnóża skał, pod leżącymi kamieniami lub drewnem. Wyższa wilgotność jest im szczególnie potrzebna podczas przechodzenia wylinki.
Warstwa drenażowa w terrarium
Pod podłoże można zastosować warstwę drenażową z keramzytu – Tropical TerraLava, która pozwoli odprowadzić na dno zbiornika nadmiar wody z podłoża. W ten sposób łatwo zauważysz, że przesadzasz z nawilżaniem i skorygujesz ilość wlewanej wody. Warstwa drenażowa sprawdza się doskonale również w przypadku, gdy w terrarium jest zbyt duża wentylacja i podłoże wysycha zbyt szybko lub jeśli obsadzasz terrarium roślinami i chcesz zapewnić im lepsze warunki. Możesz wówczas do podłoża wlać jednorazowo więcej wody, aby zgromadzić ją na dnie. Warstwa drenażowa powinna być na tyle gruba, aby stojąca woda nie dotykała bezpośrednio podłoża u góry. Woda przedostaje się do podłoża poprzez parowanie i podciąganie kapilarne, a jednocześnie nie powoduje gnicia podłoża. Keramzyt może być również stosowany jako dodatek do mieszanki podłoży dla gatunków kopiących.
Czy pająk potrzebuje miski z wodą?
Miska z wodą nie zawsze jest konieczna. Pająki pobierają wodę, spijając krople z powierzchni lub wysysając wodę z wilgotnego podłoża. Jeżeli w terrarium wilgotność powietrza będzie utrzymywana na odpowiednim poziomie, to pająk będzie miał również mniejszą potrzebę uzupełniania płynów. Wystarczy mu woda zawarta w pokarmie. Pająki piją wodę zwykle wtedy, gdy w ich otoczeniu jest zbyt sucho. Wielu hodowców z powodzeniem utrzymuje pająki w terrariach bez miski z wodą, lecz z odpowiednio nawilżanym podłożem i zraszanym terrarium.
Małym gatunkom i młodym osobnikom większych gatunków również nie podaje się miski z wodą, gdyż pająki mogą się w niej utopić. Z kolei umieszczenie w terrarium bardzo małej miseczki nie jest praktyczne, gdyż woda z niej szybciej odparowuje niż z podłoża.
Natomiast większym osobnikom można podawać miskę z wodą. Zapewnia im to stały dostęp do wody i zwiększa wilgotność powietrza. Należy jednak dobrać wielkość miski do wielkości pająka, aby ten po wpadnięciu do niej mógł bezpiecznie wyjść. Zwykle stosuje się średnicę miski mniejszą od rozstawu odnóży pająka lub podobnej wielkości. Na dno miski można wysypać żwir, który ułatwi pająkowi złapanie przyczepności po wpadnięciu do wody. Żwir i kamienie wystające z wody mogą też posłużyć jako zabezpieczenie przed utonięciem.
Błędy związane ze stosowaniem miski z wodą
Jednym z najczęstszych błędów związanych z miseczką na wodę jest używanie jej jako zamiennika zraszania terrarium. Wiele osób stosujących miskę pomija zraszanie podłoża i wystroju u pająka, zakładając, że całą potrzebną wilgoć pająk uzupełni sobie z miseczki. Należy jednak pamiętać o tym, że pająki mają zmysł, który pozwala im wyczuć różnicę w wilgotności powietrza rzędu 0,5-2%. Kierują się nim przy wyborze kryjówki i miejsca do linienia. Gdy wilgotność powietrza spada, jest to dla nich sygnał o zagrożeniu. Przesuszenie podłoża może powodować duży stres, a także skłonić pająka do częstszego wychodzenia z kryjówki w kierunku miseczki z wodą lub w celu poszukiwania innego, odpowiedniego miejsca. W zależności od gatunku przesuszenie środowiska może wpłynąć na pająka w większym lub mniejszym stopniu, nawet jeśli poza swoją kryjówką będzie miał stały dostęp do wody.
Zbyt mała wilgotność a problem z wylinką
Poza stresem istnieje jeszcze duże zagrożenie związane z linieniem. Dobrze nawodniony pająk (pijący regularnie wodę) ma wystarczającą ilość płynów w organizmie, żeby prawidłowo napompować ciało podczas linienia. Natomiast szybko wysychający pancerz może utrudniać prawidłowe zrzucenie wylinki i rozprężenie nowego oskórka. Pomiędzy starym a nowym oskórkiem znajduje się płyn, który ułatwia cały proces i nawilża tkanki, ale w zbyt suchym środowisku po prostu zbyt szybko odparowuje i może powodować komplikacje (np. utknięcie w wylince i śmierć pająka).
Wiele gatunków na czas linienia zamyka się wewnątrz kryjówki za pomocą pajęczyny, która zatrzymuje w środku wilgoć. Jednak przy zbyt suchym powietrzu wewnątrz kryjówki może to nie być wystarczające. Istnieje jeszcze jedno zagrożenie związane z linieniem. Pająki przygotowujące się do wylinki w zbyt suchym środowisku mogą podjąć próbę linienia w misce z wodą. Takie sytuacje zdarzają się i niestety czasem powodują wpadnięcie pająka do wody, co kończy się dla niego tragicznie. Nie popadajmy zatem w skrajności. Miska z wodą nie powinna zastępować zraszania terrarium.
Czy pająki potrzebują światła?
Światło w terrarium jest potrzebne dla gatunków dziennych. Nie zawsze jest jednak konieczne montowanie specjalnego oświetlenia. Jeżeli terrarium jest umieszczone w widnym pokoju, to pająkowi wystarczy rozproszone światło wpadające do pomieszczenia. Nie należy jednak ustawiać terrarium bezpośrednio na słońcu, aby nie dopuścić do jego przegrzania. Jeżeli terrarium stoi w pomieszczeniu bardzo ciemnym lub chcesz doświetlić rośliny, to konieczne jest zamontowanie oświetlenia. Może to być światło LED, które nie dogrzewa dodatkowo terrarium lub oświetlenie grzewcze, jeżeli zależy nam również na tej funkcji.
Gatunki nocne lub podziemne nie potrzebują światła do prawidłowego funkcjonowania i wystarczy im tylko światło wpadające do pomieszczenia, nawet jeśli jest go stosunkowo niewiele. Można im zamontować światło dzienne, jeśli np. chcemy doświetlać rośliny.
Czym karmić pająki?
Pająki są drapieżnikami i karmi się je żywymi owadami karmowymi dostosowanymi do wielkości pająka, takimi jak: skoczogonki, muszki owocówki, świerszcze, karaczany, szarańcza, barciak większy, larwy mącznika młynarka i drewnojada. Można też podawać inne bezkręgowce, jeśli są dostępne, pod warunkiem że pochodzą z hodowli, a nie ze środowiska naturalnego. Owady dziko żyjące przenoszą pasożyty, którymi pająki mogą się zarazić. U owadów hodowlanych istnieje mniejsze ryzyko występowania pasożytów. Niektóre firmy badają co jakiś czas swoje owady pod tym kątem.
Podawaj różnorodną zdobycz, aby zapewnić pająkowi urozmaiconą dietę i prawidłowy rozwój. Wielkość pokarmu dobiera się w taki sposób, aby nie przekraczał wielkości odwłoka pająka. Jest to uśredniona wielkość, uznawana za bezpieczną. Wiele pająków potrafi sobie również poradzić z większą zdobyczą.
Jak często karmić pająki?
Częstotliwość karmienia jest uzależniona od gatunku oraz wieku pająka. Młode karmi się częściej, pająki właściwe średnio co 1-2 dni, a ptasznikowce – co 3-7 dni. Z wiekiem zmniejsza się częstotliwość karmienia i pająki właściwe karmi się co 5-7 dni, a ptasznikowce – co 2-4 tygodnie. Pająki można karmić częściej, jeśli nie mamy dostępu do dużych owadów karmowych, którymi pająk naje się dobrze podczas jednego posiłku.
Podane wyżej wartości są uśrednione i zależą od gatunku, panującej temperatury, a także etapu rozwoju. Pająki po przejściu wylinki potrzebują więcej pokarmu i chętnie jedzą, a przed wylinką odmawiają przyjmowania pokarmu. Dlatego obserwuj pająka, aby dostosować częstotliwość karmienia.
Zawsze podawaj pokarm w ilości, którą pająk zje w ciągu jednego dnia. Zwykle jest to jeden owad. Czasem można podać więcej, ale należy skontrolować, czy pająk wszystkie zjadł. Pozostawiony niezjedzony owad może stanowić zagrożenie dla pająka podczas linienia (może go zjeść), jeżeli przetrwa w terrarium do tego czasu. Niektóre owady nie stanowią bezpośredniego zagrożenia, ale mogą przeszkodzić pająkowi w wylince.
Czy pająka można brać na ręce?
To pytanie zadaje sobie wielu początkujących opiekunów. Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ponieważ wiele zależy od gatunku samego pająka, siły jego jadu, temperamentu i okoliczności. Raczej odradza się takich praktyk ze względu na własne bezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo samego pająka. Pająk nie czerpie przyjemności z kontaktu z człowiekiem. Dodatkowo istnieje ryzyko: upadku i urazu, ukąszenia, ucieczki, kontaktu z włoskami parzącymi (u niektórych gatunków). Najlepszym podejściem jest traktowanie pająka jako zwierzęcia do obserwacji, a nie do częstego dotykania. Wiele gatunków jest zbyt szybkich lub zbyt agresywnych, aby ryzykować niepotrzebnie niebezpieczną sytuację. Gatunki spokojniejsze przez wiele osób są wyciągane na ręce, lecz zawsze wiąże się to ze wspomnianymi wcześniej ryzykami.
Najczęstsze błędy początkujących
Na początku łatwo popełnić kilka typowych błędów, które później wpływają na komfort i zdrowie pająka. Najczęściej są to:
- wybór zbyt trudnego gatunku,
- zbyt mokre terrarium,
- brak zraszania terrarium, jeśli zapewni się miskę z wodą,
- brak odpowiedniej kryjówki,
- zbyt duża ingerencja w zachowanie pająka,
- podawanie zbyt dużej ilości owadów karmowych na jedno karmienie,
- pozostawianie owadów karmowych w terrarium pająka, gdy pająk ich nie zje.
Każdy błąd to ryzyko negatywnego wpływu na zdrowie lub życie pająka. Warto unikać ich oraz szukać dodatkowych informacji, jeżeli napotkamy jakiś problem lub mamy wątpliwości.
Podsumowanie
Trzymanie pająka nie jest trudne, ale wymaga odpowiedzialnego podejścia i podstawowej wiedzy. Najważniejsze to dobrze dobrać gatunek do swoich umiejętności i oczekiwań. Przygotować odpowiednie terrarium i nie próbować traktować pająka jak klasycznego pupila do kontaktu. Pająk to zwierzę przede wszystkim do obserwowania i najlepiej czuje się wtedy, gdy ma spokój, bezpieczne warunki oraz opiekuna, który rozumie jego potrzeby.
Literatura
- Opracowano na podstawie własnych doświadczeń oraz poniższej literatury.
- Cieślak P. 1994. HOBBY. Pająki ptaszniki. Warszawa, wydawnictwo Egros.
- Encyklopedia internetowa: https://en.wikipedia.org.
- Schuiten B.I. 2008. Zwierzęta w terrarium, tłum. Borycka-Zakrzewska J. (Wydawnictwo REA, 2011), 28-41.
- Terrarystyka: https://www.terrarium.com.pl.
- Żabka M. 2013. Pajęczy świat. Muzeum i Instytut Zoologii PAN. Warszawa.
- Choroby żółwi - 29 lipca 2026
- Jak urządzić terrarium dla patyczaków? - 23 czerwca 2026
- Hodowla patyczaków dla początkujących - 23 czerwca 2026
