Tropical Edu

Naturalne biotopy wodne i rośliny

Któż nie zachwyci się pięknie zaaranżowanym akwarium z bujną roślinnością we wszystkich odcieniach zieleni, czasem czerwieni, a nawet fioletu czy żółci? Sztuka tworzenia zbiorników roślinnych nie jest czymś nowym w świecie aquascapingu. Duńscy entuzjaści akwarystyki popularyzowali ją już w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku, tworząc akwaria właśnie w celu pielęgnacji roślin, a nie ryb. Aby osiągnąć „naturalny wygląd” podwodnego ogrodu, akwaryści na całym świecie używają oświetlenia o wysokim natężeniu, instalacji CO2 i specjalnych podłoży, które umożliwiają roślinom prawidłowy wzrost. Czy jednak akwarium wypełnione roślinami jest naturalne? Odpowiedź na to pytanie brzmi: i tak, i nie. Żeby móc odpowiedzieć na nie bardziej precyzyjnie, należy poznać naturalne biotopy wodne i rośliny, które w nich występują.

Naturalne biotopy wodne

Wszędzie na świecie można znaleźć naturalne biotopy wodne z krystalicznie czystą wodą, w których występują zarówno makrofity emersyjne (rośliny wyższe rosnące ponad powierzchnią wody lub w strefie bagiennej), jak i makrofity submersyjne (rośliny wyższe występujące pod powierzchnią wody). Ze względu na dużą przejrzystość wody w tych biotopach światło może mocniej przenikać przez jej powierzchnię. Umożliwia to wzrost tym roślinom, które rosną na większych głębokościach. Ruch wody przynosi korzyść w postaci ograniczenia wzrostu roślin pływających, które blokują dostęp światła słonecznego do jej głębszych warstw. W efekcie w tego typu biotopach roślin pływających nie ma w ogóle lub występują one jedynie w strefach o mniejszym przepływie wody.

Alexander Springs, Floryda. Walisneria pokryta glonami.
Alexander Springs (Floryda, USA). Naturalnie występująca walisneria jest pokryta algami, które rosną szybciej niż rośliny wyższe.

Najlepszymi przykładami opisywanego biotopu są wody w okolicy Bonito w stanie Mato Grosso do Sul w Brazylii oraz źródła i potoki Florydy (USA). Ryby mogą w nich wykorzystywać gąszcz podwodnych roślin jako bazę pokarmową i schronienie. Nurkując z rurką na tych obszarach, można poczuć się jak w gigantycznym naturalnym akwarium. Wiele podwodnych zdjęć zostało zrobionych właśnie tutaj, by zilustrować to, jak powinno wyglądać akwarium.

Walisneria w Alexander Spring, Floryda
Walisneria jest głównym makrofitem wodnym głębszych stref Alexander Springs (Floryda, USA).
Algi na dnie potoku.
Niewielki potok na Florydzie. Jego dno pokrywają algi.
Niszczuka
Niszczuki są pospolitymi mieszkańcami zbiorników wodnych na Florydzie.

Rośliny w różnych siedliskach wodnych

Ryby akwariowe mogą pochodzić z różnych siedlisk, np. kąsaczokształtne i pielęgnice z obszaru Amazonii występują głównie w strumieniach lub jeziorach o małej przejrzystości wody, a co za tym idzie – właściwie pozbawionych roślinności wodnej. Wiele gatunków ryb przemieszcza się między zalanymi obszarami lasów z ograniczoną ilością światła docierającego do wody i przy jej dużym zmętnieniu (niesprzyjającym wzrostowi roślin wodnych), a bardziej stałymi zbiornikami wodnymi, takimi jak laguny czy duże rzeki.

Z kolei niektóre gatunki sumowatych i karpieńcowatych przystosowały się do życia w zbiornikach wodnych, które całkowicie lub niemal całkowicie na dłuższy czas wysychają. Żadne „prawdziwe” rośliny wodne w takich miejscach nie są w stanie przeżyć. Jest to środowisko odpowiednie dla gatunków roślin, które mogą wzrastać zarówno w warunkach emersyjnych, jak i submersyjnych. Przykładem takiej adaptacji są rośliny z rodzajów EchinodorusAnubias. Zjawisko to wykorzystuje się w szkółkach, gdzie rośliny te uprawiane są emersyjnie. Niestety później dość trudno przechodzą one okres adaptacji do życia w akwarium w warunkach podwodnych.

Litoral zdominowany przez trzcinę.
Strefa litoralu w lagunie Bacalar (Meksyk). Trzcina zdominowała obszar ze zmiennym poziomem wody, wysoką temperaturą i dużym dopływem światła. Wiele ryb się tutaj rozmnaża, a ampularie żerują na detrytusie.
Pielęgnice z rodzaju Thorichtyhs
Pielęgnice z rodzaju Thorichthys wykorzystują rosnące w strefie litoralu laguny Bacalar w Meksyku korzenie mangrowców jako schronienie i miejsce żerowania.
Mangrowce w Lagunie Bacalar
Mangrowce laguny Bacalar są używane również przez inne pielęgnice i ryby jajożyworodne (Poecilia spp.).

Oczywiście zawsze musisz zwracać uwagę na prawidłowe parametry wody i dobór gatunków ryb. Jeśli jednak chcesz odwzorowywać naturalne biotopy wodne, sprawdź też, jak wiele roślin w nich występuje.

Kąsaczokształtne w potoku we wschodniej Brazylii.
Kąsaczokształtne w górskim potoku w Chapada Diamantina we wschodniej Brazylii. Woda jest tu przejrzysta, ale po opadach deszczu pojawia się zmętnienie. Prąd wody może być bardzo silny.
Strumień w Chapada Diamantina
Niewielki leśny strumień w Chapada Diamantina we wschodniej Brazylii. Ograniczony dopływ światła i okresowe wysychanie hamują rozwój roślinności wodnej.

Dopasuj rośliny do wymagań ryb

Początkujący akwaryści zazwyczaj myślą, że ryby, aby przeżyć, potrzebują roślin. To przekonanie wynika zapewne z faktu, że rośliny produkują tlen. Częściowo to prawda, jednak dobrze funkcjonujący system filtracyjny może być symulatorem aktywności roślin wodnych w akwarium. Filtr wspiera nitryfikację przez natlenianie wody i tworzenie miejsca do życia dla bakterii. W akwariach, w których nie sadzi się roślin, ponieważ nie występują one w naturalnym środowisku hodowanych ryb lub zostałyby przez nie zniszczone bądź zjedzone, należy odpowiednio dobrać system filtracyjny i dostosować częstotliwość podmian wody.

Leśny potok w Gujanie Francuskiej.
Mały leśny potok w Gujanie Francuskiej. Las deszczowy tak bardzo ogranicza dostęp światła, że w potoku nie mogą rozwijać się rośliny wodne.
Crenicichle w naturalnym środowisku.
W siedlisku pielęgnic z rodzaju Crenicichla znajdują się liście i gałęzie chętnie przez te ryby wykorzystywane.

Nie powinieneś mieć obaw przed założeniem akwarium biotopowego bez roślin lub tylko z kilkoma ich gatunkami. Poza nimi jest wiele różnorodnych materiałów, które mogą zapewnić rybom miejsce do tarła czy schronienie bądź też ograniczać agresję między nimi. W zależności od odtwarzanego siedliska możesz używać różnych typów skał i gałęzi, a nawet naturalnie wyglądających dekoracji z plastiku. Jednak zawsze pamiętaj, że musisz brać pod uwagę zarówno to, czego potrzebują ryby, dla których zakładasz akwarium, by były zdrowe i prawidłowo się rozwijały, jak i to, by cały zbiornik wyglądał estetycznie.

Zbrojnik w rzece Arataye w Gujanie Francuskiej
Nie wszystkie strumienie w tropikach mają wodę krystalicznie czystą. Bardzo szybko mogą stracić swą przejrzystość w wyniku opadów deszczu – gdy ziemia i liście są wypłukiwane z koryta.
Zbrojnik z rodzaju Loricariidae w rzece Arataye w Gujanie Francuskiej „przyklejony” do kłody, z której zeskrobuje glony.

Podsumowanie

Ostatecznie to od akwarysty zależy, jak dalece będzie się starał odtworzyć wodny biotop. W wielu przypadkach do uzyskania zadowalającego efektu wystarczy umieścić w akwarium ryby, które występują w tych samych typach zbiorników wodnych. A co za tym idzie – mają podobne wymagania co do parametrów wody, oraz posadzić w nim rośliny wodne. Jeżeli natomiast zdecydujesz się połączyć ryby z konkretnego regionu Ziemi, kierując się zasadą, że jedna nisza w akwarium będzie zamieszkana przez jeden gatunek ryby, to będzie to kolejny krok do perfekcji.

Akwaria z rybami pochodzącymi tylko z jednego regionu wraz z charakterystycznymi dla niego roślinami na ogół można podziwiać jedynie podczas branżowych konkursów, w ogrodach zoologicznych lub w domach prawdziwych profesjonalistów. Nie ma jednak żadnych przeszkód ku temu, by do tej czołówki ekspertów pretendować, jeśli jesteś wyedukowanym hobbystą.

Rzeka Arataye
Rzeka Arataye w Gujanie Francuskiej jest domem dla wielu gatunków ryb, łącznie z licznymi zbrojnikami z rodziny Loricariidae. Prąd wody jest tu silny, a jej poziom zmienia się w zależności od sezonu.
Lustrzeń meksykański w naturze
Lustrzeń meksykański (Astyanax mexicanus) w cenote (naturalnej studni krasowej) na Jukatanie. Mimo że jest tu dobra widoczność, prawie nie ma roślin wyższych.
Snorkeling
Najlepszym sposobem badania świata naszych wodnych podopiecznych i uczenia się od natury jest snorkeling, czyli nurkowanie z rurką.

Stephan Ettmar

2 thoughts on “Naturalne biotopy wodne i rośliny

  1. Fajny wstep do szerszego omowienia tematu . Ameryka , Azja , Afryka czy Australia to bardzo wiele siedlisk i biotopow , fajnie bylo by poczytac rady i opinie . Pozdrawiam .

    1. Dziękuję za miłe słowa. Serwis cały czas jest rozbudowywany i na pewno nie poprzestaniemy tylko na jednym artykule w tym temacie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *